Azerbaycan’ın Karabağ Zaferinin Üzerinden 6 Yıl Geçti

Azerbaycan’ın Karabağ Zaferi’nin üzerinden 6 yıl geçerken, 44 günlük savaşın ardından elde edilen tarihî başarı, 8 Kasım Zafer Günü’nde bir kez daha anılıyor. Yaklaşık 30 yıl boyunca Ermenistan güçlerinin kontrolünde kalan Karabağ ve çevresindeki toprakların önemli bir bölümünü yeniden kontrol altına alan Azerbaycan, 8 Kasım 2020’de Şuşa’nın alınmasıyla savaşın en önemli dönüm noktalarından birine imza attı. Azerbaycan tarihinin önemli gelişmelerinden biri olarak kabul edilen Karabağ Zaferi, Güney Kafkasya’daki siyasi ve askerî dengeleri de değiştirdi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in liderliğinde yürütülen ve Azerbaycan’da “Vatan Muharebesi” olarak adlandırılan İkinci Karabağ Savaşı, 27 Eylül 2020’de başladı. Ermenistan ile Azerbaycan arasında uzun yıllardır devam eden Karabağ anlaşmazlığı, karşılıklı saldırı suçlamalarının ardından geniş çaplı çatışmalara dönüştü. Azerbaycan yönetimi, askerî harekâtı Ermeni güçlerinin saldırılarına karşı başlatılan bir karşı operasyon olarak nitelendirdi. Toplam 44 gün süren savaş, 10 Kasım 2020’de yürürlüğe giren ateşkesle sona erdi.

44 Günlük Karabağ Savaşında Neler Yaşandı? Karabağ Zaferi nasıl geldi?

27 Eylül 2020’de başlayan askerî operasyonlarda Azerbaycan ordusu, Karabağ ve çevresindeki bölgelerde ilerleyerek stratejik öneme sahip çok sayıda yerleşim yerini kontrol altına aldı. Savaş boyunca Cebrayıl, Fuzuli, Zengilan ve Gubadlı gibi şehirlerde önemli askerî gelişmeler yaşandı. Azerbaycan kaynaklarına göre 44 günlük harekât sırasında 5 şehir, 4 kasaba ve 286 köy Ermeni güçlerinin kontrolünden çıkarıldı.

Çatışmalarda her iki taraf da ağır kayıplar verdi. Birlik Haber Ajansının aktardığı verilere göre savaşta 2 bin 908 Azerbaycan askeri hayatını kaybederken 94 sivil de yaşamını yitirdi. Savaşın yol açtığı can kayıpları ve yıkım, Karabağ anlaşmazlığının bölgedeki insani etkilerini bir kez daha gündeme getirdi.

Savaş boyunca Azerbaycan ordusunun elde ettiği askerî ilerleme, özellikle Karabağ’ın stratejik noktaları üzerindeki kontrolün değişmesiyle sonuçlandı. Ancak çatışmaların en önemli dönüm noktası, tarihî ve kültürel öneme sahip Şuşa şehrinin 8 Kasım 2020’de Azerbaycan güçlerinin kontrolüne geçmesi oldu.

Şuşa’nın Alınması Karabağ Savaşının Seyrini Değiştirdi

Karabağ’ın önemli kültür merkezlerinden biri olan Şuşa, coğrafi konumu ve tarihî geçmişi nedeniyle savaş boyunca stratejik önem taşıdı. Azerbaycan ordusunun 8 Kasım 2020’de şehri ele geçirmesi, savaşın sonucunu belirleyen en önemli gelişmelerden biri olarak değerlendirildi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Şuşa’nın kontrolünün yeniden sağlandığını Bakü’deki Şehitler Hiyabanı’ndan yaptığı konuşmayla kamuoyuna duyurdu. Bu gelişme, Azerbaycan’da büyük bir sevinçle karşılandı ve ülkenin yakın tarihindeki en önemli askerî başarılarından biri olarak kayıtlara geçti.

Şuşa’nın alınmasının ardından Ermenistan, Azerbaycan ve Rusya arasında yürütülen görüşmeler sonucunda çatışmaları durduracak bir anlaşmaya varıldı. Böylece yaklaşık altı hafta süren İkinci Karabağ Savaşı sona ererken bölgedeki kontrol alanları da önemli ölçüde değişti.

10 Kasım Anlaşmasıyla Karabağ’da Yeni Dönem Başladı

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında 9 Kasım gecesi imzalanan üçlü bildiri, 10 Kasım 2020’de yürürlüğe girdi. Anlaşmayla birlikte çatışmaların durdurulması ve bölgede yeni güvenlik düzenlemelerinin uygulanması kararlaştırıldı.

Bildirinin ardından Ermeni güçleri, belirlenen takvim doğrultusunda Ağdam, Kelbecer ve Laçın bölgelerinden çekildi. Ağdam 20 Kasım, Kelbecer 25 Kasım ve Laçın 1 Aralık 2020 tarihlerinde Azerbaycan’ın kontrolüne geçti. Bu gelişmeler, Azerbaycan’ın savaş sırasında elde ettiği askerî kazanımların ardından bölgedeki kontrolünü genişletmesini sağladı.

Anlaşma kapsamında Rus barış gücü birlikleri de Karabağ’ın belirli bölgelerine konuşlandırıldı. Ancak sonraki yıllarda bölgede yaşanan gerilimler, kalıcı barışın sağlanması konusunda yeni diplomatik ve güvenlik sorunlarını beraberinde getirdi.

Eylül 2023’te Azerbaycan’ın gerçekleştirdiği yeni askerî operasyonun ardından Karabağ’ın tamamı Bakü yönetiminin kontrolüne geçti. Bu süreçte Karabağ’daki Ermeni nüfusun büyük bölümü Ermenistan’a göç etti. Böylece bölgenin siyasi ve demografik yapısında da önemli değişiklikler yaşandı.

Azerbaycan’da Zafer Günü Neden 8 Kasım’da Kutlanıyor?

Azerbaycan’da Karabağ Zaferi’nin ardından 10 Kasım tarihinin Zafer Günü olarak kutlanması gündeme geldi. Ancak bu tarihin Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vefat yıl dönümüne denk gelmesi nedeniyle kutlama tarihi değiştirildi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in 3 Aralık 2020 tarihinde aldığı kararla Zafer Günü’nün her yıl 8 Kasım’da kutlanması kararlaştırıldı. Böylece Şuşa’nın Azerbaycan ordusu tarafından kontrol altına alındığı tarih, ülkenin resmî Zafer Günü olarak belirlendi.

Bu karar, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki tarihî ve kültürel bağlar açısından da dikkat çekti. İki ülke arasındaki yakın ilişkiler, Karabağ Savaşı sırasında Türkiye’nin Azerbaycan’a verdiği siyasi ve diplomatik destekle bir kez daha öne çıktı.

Karabağ Zaferi sonrası Yeniden İmar ve Geri Dönüş Çalışmaları Sürüyor

Karabağ Zaferi’nin ardından Azerbaycan yönetimi, kontrolüne geçen bölgelerde yeniden yapılanma ve altyapı çalışmalarına ağırlık verdi. Uzun yıllar çatışmalardan etkilenen yerleşim yerlerinde yolların, konutların, eğitim kurumlarının, sağlık tesislerinin ve enerji altyapısının yeniden oluşturulması amacıyla çeşitli projeler başlatıldı.

Özellikle Şuşa, Fuzuli, Ağdam ve diğer yerleşim yerlerinde yürütülen yeniden imar faaliyetleri, bölgenin sosyal ve ekonomik hayatının canlandırılması açısından önem taşıyor. Azerbaycan yönetiminin “Büyük Dönüş” olarak adlandırdığı program kapsamında, geçmişte yaşadıkları yerlerden ayrılmak zorunda kalan Azerbaycan vatandaşlarının yeniden yerleşimlerine yönelik çalışmalar gerçekleştiriliyor.

Bununla birlikte bölgede bulunan mayınlar ve patlamamış mühimmat, yeniden yapılanma ve güvenli geri dönüş sürecinin önündeki önemli sorunlar arasında yer almaya devam ediyor. Bu nedenle mayın temizleme faaliyetleri, konut ve altyapı yatırımlarıyla birlikte yürütülüyor.

Karabağ Zaferi’nin Altıncı Yılında Tarihî Dönüm Noktası Hatırlanıyor

8 Kasım 2026 itibarıyla Karabağ Zaferi’nin üzerinden altı yıl geçmiş bulunuyor. Azerbaycan’da millî birlik ve bağımsızlık mücadelesinin önemli sembollerinden biri olarak kabul edilen bu tarih, özellikle Şuşa’nın yeniden kontrol altına alınmasıyla özdeşleşiyor.

2020 yılında yaşanan savaş, yalnızca Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki toprak kontrolünü değiştirmekle kalmadı, Güney Kafkasya’nın siyasi ve güvenlik dengeleri üzerinde de kalıcı etkiler oluşturdu. Savaş sonrasında başlayan yeniden imar çalışmaları, yerinden edilmiş kişilerin geri dönüşü ve iki ülke arasındaki normalleşme arayışları, bölgenin geleceği açısından önemini koruyor.

Azerbaycan’ın 8 Kasım Zafer Günü, 44 günlük savaşın sonucunu ve Şuşa’nın tarihî önemini hatırlatan bir gün olarak ülkenin yakın tarihinde yer almaya devam ediyor.

Özgür Haberci