İlaçlama makinesi kalibrasyonu, pülverizatörün hedeflenen alana doğru miktarda ve eşit dağılımla sıvı uygulayıp uygulamadığını kontrol etmenizi sağlar. Temel hesap için etiketin izin verdiği uygulama normu, ölçülen meme debisi, meme aralığı ve traktörün gerçek tarla hızı gerekir. Ölçümü önce temiz suyla yapın; bitki koruma ürününü makine ayarı doğrulanmadan depoya koymayın.
Önce hedef uygulama normunu ve meme aralığını belirleyin
Uygulanacak ürünün etiketi ile Bakanlığın güncel bitki koruma ürünü tavsiyeleri, ürünün hangi bitki-zararlı eşleşmesinde ve hangi dozda kullanılabileceğini belirler. Buradaki hesap, yalnızca makinenin hektara ne kadar sıvı taşıdığını bulur; etiket dozunun yerine geçmez ve ürün dozunu artırma ya da azaltma gerekçesi oluşturmaz. Mevzuat da uygulamanın etiket bilgileri ve güncel tavsiyelere uygun yapılmasını şart koşar.
Tarla pülverizatöründe meme aralığını komşu memelerin merkezleri arasından ölçün. Sıra üzeri bant ilaçlamasında ise etkili ilaçlama genişliğini kullanın; aynı sıraya birden fazla meme uyguluyorsa makinenin kurulumuna göre her memeye düşen etkili genişliği belirleyin. Bağ ve bahçe pülverizatörlerinde hava akımı, bitki tacı ve meme yerleşimi de dağılımı etkiler; aşağıdaki basit tarla bomu hesabı bu düzeneklerin tamamına doğrudan uyarlanamaz.
İlerleme hızını traktör göstergesinden değil, tarlada ölçün
Tekerlek patinajı, zemin yapısı, eğim ve yük, gösterge hızını gerçek ilerleme hızından farklılaştırabilir. İlaçlama yapacağınız tarlaya benzer zeminde ölçülü bir mesafe belirleyin. Traktörü uygulamada kullanacağınız vites ve motor devrinde, depoda çalışma koşullarını temsil edecek miktarda su varken bu mesafeyi sürün ve süreyi saniye olarak kaydedin. Ölçümü birkaç kez tekrarlayıp ortalama süreyi kullanmak, tek bir geçişteki hız dalgalanmasının hesabı bozmasını önler.
Metre ve saniye kullanıldığında hız hesabı şöyledir:
Hız (km/sa) = mesafe (m) × 3,6 ÷ süre (sn)
Örneğin 100 metrelik mesafe 60 saniyede tamamlanırsa gerçek hız 6 km/sa olur. Ölçümdeki vites ve motor devri, ilaçlama sırasında da korunmalıdır; farklı hızda çalışmak uygulama miktarını değiştirir.
Meme debisini temiz suyla ölçün
Makineyi düz zemine alın, temiz suyla çalıştırın ve basıncı kullanacağınız çalışma değerine ayarlayın. Basınç göstergesinin doğru çalıştığını kontrol edin; mümkünse basıncı bom üzerinde ölçün. Her memenin suyunu aynı süre boyunca ayrı kaplarda toplayıp hacmi kaydedin. Bir dakikalık ölçüm kolaydır; süre daha kısaysa çıkan miktarı dakikaya oranlayın. Eldiven ve göz koruması kullanın, sıvıyla teması önleyin.
Önce tıkalı, aşınmış, sızdıran veya püskürtme şekli bozulmuş memeleri belirleyin. Meme çıkışlarını tel ya da sert cisimle açmaya çalışmayın; uygun temizlik yöntemini ve meme üreticisinin talimatını izleyin. Memeler arasında belirgin debi farkı varsa basıncı artırarak sorunu gizlemeyin: meme tipi, tıkanıklık, aşınma ve hat basıncı kontrol edilmelidir. Farklı debili memeler bom boyunca şeritler halinde fazla veya eksik uygulamaya yol açabilir.
Hektara uygulama normunu hesaplayın
Tarla bomu için meme debisi litre/dakika, hız kilometre/saat ve meme aralığı metre olarak ölçülüyorsa kullanılabilecek pratik formül şöyledir:
Uygulama normu (L/ha) = meme debisi (L/dak) × 600 ÷ [hız (km/sa) × meme aralığı (m)]
Bu formül, her bir memenin kendi etkili genişliğine hizmet ettiği düzenek içindir. Örneğin dakikada 0,5 litre veren memeler 50 santimetre (0,5 metre) aralıkla takılı ve makine 6 km/sa hızla ilerliyorsa hesap: 0,5 × 600 ÷ (6 × 0,5) = 100 L/ha. Bu, yalnızca su taşıma normu örneğidir; ürün dozunu ifade etmez. Gerçek ölçüm, önerilen su normundan farklıysa önce değeri ve birimleri tekrar kontrol edin.
Hedef norm biliniyorsa gerekli meme debisini de hesaplayabilirsiniz:
Gerekli meme debisi (L/dak) = hedef norm (L/ha) × hız (km/sa) × meme aralığı (m) ÷ 600
Örneğin hedef 100 L/ha, hız 6 km/sa ve aralık 0,5 metre ise gerekli debi 0,5 L/dakikadır. Mevcut debi bu değerden uzaksa yalnızca basınçla büyük düzeltme yapmayın. Uygun çalışma aralığında basınç ayarı küçük farkları giderebilir; daha büyük farklarda doğru meme boyutunu seçmek veya çalışma hızını değiştirmek daha sağlıklı olabilir. Hız değişirse hesap yeniden yapılmalıdır.
Hesabı sahada doğrulayın, ayarları kaydedin
Kalibrasyon tamamlanınca her memeyi yeniden ölçün ve püskürtme deseninin düzenli olduğuna bakın. Depoya yalnızca hesaplanan alan için gereken taşıyıcı sıvıyı ve etikette belirtilen ürün miktarını koyun. Uygulama sırasında aynı vites, motor devri, basınç ve bom yüksekliğini koruyun; dönüşlerde üst üste püskürtmeden kaçının. Rüzgâr ve sürüklenme koşulları elverişli değilse uygulamayı erteleyin.
İlaçlama makinesi kalibrasyonu; meme değiştiğinde, makine uzun süre depoda kaldıktan sonra ve sezon başında tekrarlanmalıdır. Ölçülen hız, basınç, her memenin debisi ve hesaplanan normu tarih ile birlikte not etmek, bir sonraki ayarda karşılaştırma yapmayı kolaylaştırır. Bitki koruma ürünü uygulamalarında ekipmanın bakım, onarım ve kalibrasyon sorumluluğu uygulayıcıya aittir; ürün etiketi, koruyucu ekipman ve kayıt yükümlülükleri de ayrıca gözetilmelidir.
